Aşk bir imtihandır. Sevgiliye ulaşmak için nefsin prangalarından kurtulmak gerekir. Aşk, insanı kendinden alıp Hak’ka götüren yoldur.
— Şems-i Tebrizi, Makâlât
Tasavvufta aşk, sadece beşeri bir duygu değil, ilahi olana duyulan derin bir özlemdir. Şems’e göre aşk, bireyi bencillikten ve nefsani arzulardan arındıran bir ateştir. Bu arınma süreci, kulun kendi benliğinden sıyrılıp mutlak hakikate, yani Allah’a yönelmesini sağlar. Aşk, bir nevi ruhsal yükseliş basamağıdır; insana kendini unutturarak onu varlığın gayesine, ilahi birlik (tevhid) makamına ulaştırır. Gerçek âşık, Mevla’sından başkasını görmez, duymadan ve düşünmez.