Kendi içinde kaybolan, dışarıda aradığı her şeyi kendi içinde bulur. Kendini tanımayan, Rabbi’ni de tanıyamaz. Varlığın sırrı, kendi nefsinde gizlidir.
— Şems-i Tebrizi, Makâlât
Şems-i Tebrizi’ye göre insanın kendini bilmesi, ilahi hakikati idrak etmenin ilk ve en temel adımıdır. Kendi iç dünyasına dönen, nefsini arındıran kişi, evrenin ve yaratıcının sırlarını kendi özünde keşfeder. Dış dünyada aranan huzur, anlam ve bilgi, aslında insanın kendi içindeki potansiyelde ve ilahi cevherde saklıdır. Nefsin terbiye edilmesi ve hakiki benliğin keşfi, tasavvufi yolculuğun mihenk taşıdır.