Gerçek ilim, insana kendi acziyetini öğreten ve onu Allah’a yaklaştıran ilimdir. Kitapların ötesindeki hikmet, kalp gözüyle görülür.
— Aziz Mahmud Hüdayi, Divan / Tezkireler
Bu söz, bilginin mahiyeti ve gayesi hakkında derin bir anlayış sunar. Hüdayi’ye göre, kuru bilgi ve ezbercilik, insanı hakikate ulaştırmaz. Gerçek ilim, kişiyi kendi sınırlılıklarını fark etmeye ve Allah’ın sonsuz kudreti karşısında tevazu göstermeye sevk eden ilimdir. Kitap bilgisi önemli olsa da, asıl hikmet, kalbin derinliklerinde, ilahi ilhamla ortaya çıkan irfandır. Bu irfan, kalp gözünün açılmasıyla elde edilir ve insana varoluşun sırlarını, kainatın mana boyutunu idrak etme yeteneği kazandırır.