Hamdım, piştim, yandım deyişin sırrı dönüşümdür. Ateşten geçmeden altın değerini bulmaz.
— Şems-i Tebrizi, Makâlât
Bu söz, Mevlana’nın ünlü ifadesine atıfta bulunarak, tasavvuftaki ruhsal tekamül sürecini özetler. Şems, hamlığın (bilgisizlik ve nefsin esareti) olgunlaşma (pişme) ve nihayetinde ilahi aşkla yanıp kül olma (yanma) evrelerini dönüşümün temel basamakları olarak görür. Tıpkı altının ateşten geçerek saflığını bulması gibi, insan da türlü zorluklar, imtihanlar ve aşkın ateşiyle nefsinden arınarak gerçek değerine ulaşır. Bu süreç, daimi bir değişim ve gelişim halidir, kulun kemale erme yolculuğudur.