Gerçek dost, seni sana getiren değil, senden alıp Hakk’a götürendir. O, senin aydınlanman için kendi karanlığını feda edendir.
— Şems-i Tebrizi, Makâlât
Şems’in dostluk anlayışı, tasavvufi rehberlik ve mürşit-mürit ilişkisi ekseninde değerlendirilebilir. Gerçek dost veya mürşit, kişinin nefsani arzularından ve dünyevi bağlarından arınarak ruhsal tekamülünü tamamlamasına yardımcı olan kişidir. Bu dost, bazen zorlayıcı olsa da, amacı kişiyi kendi benliğinden kurtarıp ilahi hakikate ulaştırmaktır. Mevlana ile Şems arasındaki ilişki bu dostluğun en bilinen örneğidir.