Dert, insanı Hak’ka götüren bir attır. Eğer derdin varsa, bil ki o seni bir yere götürüyor.
— Mevlana Celaleddin Rumi, Divan-ı Kebir
Mevlana, acı ve derdin birer engel değil, aksine ruhsal yükseliş için birer araç olduğunu belirtir. İnsan, rahatlık ve konfor içinde gaflete düşebilirken, dertler onu kendi içine dönmeye, gerçek bir arayışa ve Allah’a yönelmeye sevk eder. Her sıkıntı, kalbin pasını silen, ruhu arındıran bir deneyimdir. Bu süreçte kişi, nefsani bağlardan kurtularak ilahi rahmete daha açık hale gelir ve Hak’ka daha da yaklaşır. Dertler, ilahi birer lütuftur ve kulu olgunlaştırır.