Gerçek hürriyet, nefsin köleliğinden kurtulmaktır. Kim nefsine kul olursa, o aslında esirdir; kim nefsini terbiye ederse, o hürdür.
— İmam Gazali, İhyâu Ulûmi’d-Dîn
Bu söz, tasavvufun ana hedeflerinden biri olan nefsani bağlardan kurtuluşu ifade eder. Gazali’ye göre, insanı asıl esir eden dış etkenler değil, kendi içindeki nefsani arzu ve ihtiraslardır. Nefsin heva ve heveslerine boyun eğen kişi, görünüşte özgür olsa da aslında kendi isteklerinin kölesidir. Gerçek özgürlük, nefsi terbiye ederek, onu ilahi emirlere ve ruhani değerlere tabi kılmakla elde edilir. Bu, müridin ruhsal bağımsızlığını kazanması ve sadece Allah’a kul olmasıdır.