İnsan, kainatın özüdür; Hakk’ın sırrını taşıyan aynadır. Kendini bilen, Rabb’ini bilir; noksanını tamamlayan, kâmil insan olur.
— Pir Sultan Abdal, Divan
Tasavvufta insan-ı kamil, ilahi sıfatları kendinde tecelli ettiren, ahlaki ve manevi olgunluğa erişmiş kişidir. Pir Sultan Abdal, insanın bu potansiyeline dikkat çeker. İnsanın yaratılış gayesinin, ilahi sırrı taşımak ve o sırrı açığa çıkarmak olduğunu belirtir. ‘Kendini bilmek’, nefsin mertebelerini aşarak ilahi hakikate ulaşmanın ilk adımıdır. Bu süreçte kişi, eksikliklerini giderip olgunlaşarak, Hakk’ın bir aynası olma makamına erişir.