Nefis, terbiye edilmemiş bir at gibidir. Dizginleri sıkı tutulmazsa, sahibini uçuruma sürükler. Onu terbiye etmek, mücahede ve riyazatla olur.
— İmam Gazali, İhyâu Ulûmi’d-Dîn
Tasavvufta nefis, insanın ilahi olana ulaşmasının önündeki en büyük engel olarak kabul edilir. Gazali, nefsi dizginsiz bir ata benzeterek, onun heva ve heveslerine bırakılmasının felaketle sonuçlanacağını anlatır. Mürid, nefsini arındırmak için mücahede (nefse karşı savaşım) ve riyazat (dünyevi zevklerden uzaklaşma, ibadet ve perhiz) yöntemlerini uygulamalıdır. Bu çetin mücadele, nefsin kötü sıfatlardan arınarak ruhi kemalata ermesini sağlar.