Kader, çabalayanın yoldaşıdır, oturanın değil. Kaderden şikayet eden, aslında kendi tembelliğinden şikayet eder. Her an, yeniden yazılma ihtimali taşıyan bir kaderin kapısıdır.
— Şems-i Tebrizi, Makâlât
Şems, kaderi pasif bir yazgı olarak değil, insanın iradesi ve çabasıyla şekillenen dinamik bir süreç olarak görür. İnsan, kendi kaderini ilahi irade ve kendi gayretiyle birlikte inşa eder. Kaderden yakınmak yerine, tevekülle birlikte gayret göstermek, mücadele etmek esastır. Her an yeni bir başlangıç, yeni bir seçim imkanı sunar ve bu seçimler, kişinin geleceğini belirlemede önemli rol oynar. Sorumluluk bilinciyle hareket etmek mühimdir.