İlimden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır.
— Hacı Bektaş Veli, Makalat
Bu hikmet, bilgi ve aklın insan yaşamındaki rehberliğini vurgular. Tasavvufta ilim, sadece dünyevi bilgiyi değil, aynı zamanda manevi idraki ve Hakk’a ulaşma yolundaki irfanı da kapsar. Cehaletle ve bilgisizlikle yürünülen her yolun, kişiyi yanılgıya, şaşkınlığa ve ruhsal körlüğe sürükleyeceğine işaret eder. İnsan, kendi hakikatini, evrenin sırlarını ve yaratılış gayesini ancak ilim yoluyla keşfedebilir; bu da onu aydınlığa, doğruya ve hakikate ulaştırır.